عیراق و هەرێم بە پفێک دەڕوخێن بەڵام ئەمریکا بێدەنگە!؟

Friday, 04.19.2019, 5:38

7879 بینراوە


ئەمریکا لە ساڵی ١٩٨٩وە تا ئەمڕۆ، بە ئاشکرا و ڕاستەوخۆ لە گۆڕەپانی سیاسی عیراقدا لایەنێک و یاریکەرێکی سەڕەکیی بووە. لە دەورانی چوار سەڕۆکی ئەمریکادا لە  ئیدارەی بۆشی باوک و کوڕ و ئۆباما و ترامپدا، بەشێوەیەکی گشتی سیاسەتەکانی ئەمریکا لە عیراق و کوردستاندا لەسەر یەک هێڵ و وەتیرە بەڕێوەچووە. لە ئاکامدا ئەزموونی ٢٩ساڵەی عیراق و کوردستان سەلماندویەتی کە دۆخی سیاسیی، کۆمەڵایەتی و ئابووریی و سەربازیی هەردووکیان تا هەنوکە لە بازنەیەکی داخراودا خولاوەتەوە و هەڵبژاردن دوای هەڵبژاردن بارودۆخەکە گۆڕانی بەسەردا نەهاتووە، هەمان دەموچاو بەجێگۆڕکێ لە دەسەڵاتدا ماون. ئەمە چەندێک لەبەرژەوەندییی کۆمەڵگەی عیراقیی و کوردستان نەبووە، دە هێندە لە ناوچەکە لە بەرژەوەندییی، ناوبانگ و نفوزی ئەمریکاش نەبووە. زۆربەی چاودێرانی سیاسی لەسەر ئاستی جیهاندا پێیان وایە کە ئەو دۆخە بووە بە ئاوێنەیەک کە شکەستی ئەمریکای تێیدا دەبینن.

لەوەتەی ئەمریکا عیراقی داگیرکردوە نەیتوانیوە دەسەڵاتیکی سیاسیی تەنیا لەژێر هەژموون و دەسەڵاتی خۆی لە عیراقدا دابمەزرێنێت، نەهێڵێت ئیران لە دەسەڵات و ئابووریی عیراقدا شەریکە بەش بێت. لەژێر دەسەڵاتی ئەمریکادا تاران بە ئاشکراو ڕاستەوخۆ بووە بە حاکمی عیراق و ئەو دیاردەیە بووە بە ئەمری واقیع و بەسەر گەلانی عیراقدا سەپێندراوە.

 

 
ئەمریکا بە ئاشکرا دوژمنایەتی ئێران دەکات. سوپای پاسدارانی خستۆتە لیستی تیڕۆر و تویتەری قاسم سلێمانی داخستوە. ئابڵوقەی ئابووری بەسەردا سەپاندوە، بەفەرمی لەمیدیاکاندا، لەکۆبونەوە و کۆنفراسەکاندا داوای لەهاوپەیمانەکانی کردوە، کە ئەوانیش لە ئاست ئیقلیمی و نێونەتەوەیی هەمان هەڵوێستیان هەبێت، پشتیوانی لە هەڵوێستەکانی ئەمریکا دژ بە ئیران بکەن. ئەوانیش ئابڵوقەی ئابووری بەسەر ئێراندا بسەپێنن و گۆشەگیری بکەن، بەڵام ئەو عیراق و هەرێمی کوردستانەی کە لەژێر دەسەڵاتی ئەمریکایە و بووە بە پشتوپەنایان بۆ مانەوەیان لە دەسەڵاتدا تا ئێستا سەرپێچی لە داوکاریەکان و سیاسەتەکانی ئەمریکا دەکەن. جگە لەوەی کە ئەوان بابەتی دەرکردنی ئەمریکا لە عیراق لە پەرلەمان دەوروژێنن، بەرامبەر بە ئیران هەمان هەڵوێستی ئەمریکاشیان نەبووە و نییە.
ئەم هەڵوێستە لە کاتێکدایە ئەگەر ئەمریکا تەنیا بۆ ماوەیەکی کورت ئابڵوقەی ئابووری بەسەر عیراقی ئەمڕۆی لاوازی ناسەقامگیر بسەپێنێت، کە تەنیا بە پفێک دەڕوخێت، ئەو دەسەڵاتدارانەی بەغداد و هەرێم بەرگەی هەفەتەیەک ناگرن و هەڵدێن. لەدەرئەنجامدا دەردەکەوێت کە ئەمریکا سەرەڕای ئەوەی زلهێزێکی جیهانیە بەڵام نەیتوانیوە جڵەوی حوکمڕانی لە عیراقێکی لاوازی تەنیا دیکوردا بسەپێنێت. ئەمە کاردانەوەی دەبێت لەسەر ناوبانگ و هەیبەتی ئەمریکا لە ناوچەکەدا، زلهێزبوونەکەی دەکەوێتە ژێر پرسیار و سامی نامێنێت. بەچاوی شرۆڤەکارانی تایبەت بە ڕووداوەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئەمریکا لەهاوکێشەکاندا بە دۆڕاو هەژماری بۆ دەکرێت!

لە مانگی ڕابردوودا ڕۆحانی بەفەرمی سەردانی عیراقی کرد بۆ ڕێککەوتنی ئابووریی لە بواری کشتوکاڵ، هاتۆچۆ و غاز و نەوت و کارەبادا. سەڕۆک وەزیرانی عیراق عادل عەبدولمەهدی لە میدیاکاندا بە ڕاشکاوانە ڕایگەیاند، کە ئەوان سیاسەتی دەرەوەیان سەربەخۆیە و دژی هیچ وڵاتێک بۆ وڵاتێکی دیی ناوەستن و ئابڵوقەی ئابووری بەسەر ئێراندا ناسەپینن.


 

بەرهەم ساڵح ئەم ساڵ لەگەڵ ڕوحانی لە تاران دانیشت، بەمەبەستی ڕێککەوتنی ئابووری و بازرگانی. کە ئەمە دژ بە هەڵویستەکانی ئەمریکایە، بەڵام ئەمریکا بێدەنگە! نمونەی هەڵوێستی عیراق بەرامبەر بە ئیران بۆ سیاسەتمەدارانی دنیا جێگە پرسیارە؟ نووسەر زۆرن لەسەر ئاستی دنیادا پێیان وایە کە سەرەڕای ئەوەی ئەمریکا یارمەتیەکی زۆری عیراق دەدا، کە هەندێک سەرچاوەی بیانی دەڵێن: ئەمریکا ساڵانە سێبیلیۆن دۆلار یارمەتی عیراق دەدات، جگە لەوە خەرجی ئەمریکا تەنیا لە ساڵی ٢٠١٥-٢٠١٦دا لە عیراق ٣٨.٧بیلیۆن دۆلار بووە و خەرجیەکی زۆری ئەو وڵاتە دەکات،  وێرای ئەوەش کاردانەوەی لەسەر لێپرسراوانی دەسەڵاتدارانی عیراق نییەو بەقسەی ناکەن و سەر بە ئێرانن.

عیراق بووە بە بازرێکی گەرم بۆ ساغکردنەوەی کاڵای ئیرانی. لە ساڵی ٢٠١٧دا بازرگانی نێوان بەغداد و تاران گەیشت بە ١٢بیلیۆن دۆلاری ئەمریکی. ڕێککەوتنی ئابووریی نێوان عیراق و ئیران کە لە ٥/٥/٢٠١٩دا کۆتایی دێت بەڵام ڕۆحانی دووپاتی کردەوە کە ئەو ڕێککەوتنە نوژەن دەکرێتەوە و لە بری ١٢بیلیۆن دۆلار بڕی بازرگانی نێوانیان بەرز دەبێتەوە بۆ ٢٠بیلیۆن دۆلار.
 
 لەسەرەتای ئەم ساڵدا شاندی وەزیری دەرەوەی ئیران ئاغای زەریف ٣٠کەسی لە بازرگانانی ئیرانی لەگەڵ دابوو بۆ هەرێم هات، بۆ ئەوەی پەیوەندییی سیاسیی و ئابووری نێوانیان پتەوتر بکات.  بەگوێرەی ئەوەی کە میدیای ئیرانی بڵاویکردۆتەوە بە ڕێژەی ٦بیلیۆن دۆلار بازرگانی لە  نێوان هەرێم و تاران هەیە و بەردەوام دەبێت.