ئەمڕۆ هەواڵی تیرۆرکردنی ئەو پێشمەرگەیەی یەکێتیی کە تا ئیستا هیچ لایەن و راگەیاندنێک راستییەکەیان باس نەکردووە، بڵاودەکەینەوە، چاوەڕوان بن

ئەمڕۆ هەواڵی تیرۆرکردنی ئەو پێشمەرگەیەی یەکێتیی کە تا ئیستا هیچ لایەن و راگەیاندنێک راستییەکەیان باس نەکردووە، بڵاودەکەینەوە، چاوەڕوان بن

لە سێبەری شاخ، زنجیرەی (٧١،٧٠)

Tuesday, 10.10.2017, 22:45

8199 بینراوە


گواستنەوە بۆ "ئیران" بۆ سەرانی یەکێتی بریتیبوو لە پاڕەی زۆر، لانکرۆزەری ئیتیلاعات، خستنە گڕی پارەی دزراوی شۆڕش و گرتنی کارەکەر. بۆ پێشمەرگەش بوو بە مایەی هەژاری و سەرگەردانی و سەرلێشێوان!
هێسترەکەی مام "سمایل"، چۆمەکەی "دۆڵەکۆگە" یان موسەلەسی بەرمۆدە ١٩٨٨
لە بەهاری ساڵی ١٩٨٨دا بارودۆخمان گەلێک ناهەموار بوو، خواردن کەم و قەڵەباڵغیەکی زۆر لە "دۆڵەکۆگە"ی تەسک و شاخاوی دا پەیدا بوو. پێشمەرگەکانی بەشی ڕاگەیاندن لە "بەرگەڵوو"وە گەیشت بوون، هەرچی ئازوقەی هەڵمان خستبوو بۆ زستانی ساڵی ١٩٨٨ تەواو بوو. بڕیار درا کە پێشمەرگە مامۆستا "رەمزی کاکەی"ی و یەک دوو پێشمەرگەی تر بچن بۆ گوندی ئاڵوەتان بە مەبەستی کڕینی ئازوقە. 
گوندی "دۆڵەکۆگە"، لە ساڵی ١٩٨٨ دا تەنیا لە یەک دوو خێزان پێکهاتبوو و  ژیان و گوزەرانیان  لە ئاستێکی ئێجگار نزم دا بوو. هەر خێزانێک خاوەن چەند بزنێک و پەلەوەرێک بوون کە بە پلەی یەکەم سەرچاوەی دەرامەت و بەروبومی خواردنی رۆژانەی خێزانەکانیان بوون! 
 بوونی بنەکە و بارەگەی پێشمەرگە لەو جۆرە گوندانە دەبوو بەهۆی دروستبوونی سەرچاوەیەکی ئابووریی بۆ خەڵکی گوندەکە وەک، ژنەکان بە "پارە" نانیان دەکرد بۆ بارەگەکان، هەروها جلوبەرگی پێشمەرگەیان دەشووشت. بۆ پیاوەکانیش جۆرێک لە کاسبی پەیدا دەبوو وەک دار شکاندن، گواستنەوەی ئازوقە لە نێو ئیرانەوە بۆ بارەگەکان، هێنانی کەسوکاری پێشمەرگە بۆ سەردان و هێنانی پێداویستی رۆژانەی بارەگەکان  وهەندێک جار دەبوون بە چاوساغیی  پێشمەرگە لە رێگە. ئەو جۆرە کاسبیە دەبوو بەهۆی تێکەڵاو بوون و ئاشنایەتی درووست بوون لە نێوان پێشمەرگە و خەڵکی لادێ. 
کۆتا وێنەی هێما لە دۆڵە کۆگە ١٩٨٨ 
 
مام سمایل و پورە ئایشێ، خێزانێک بوون دانیشتووی "دۆڵەکۆگە"، زستان و بەهاری ساڵی ١٩٨٨ بارەگەکانی پێشمەرگە بۆ ئەوان ببوو بە سەرچاوەیەکی ئابووریی و بەدەسهێنانی دەرامەت. پورە 'ئایشێ" نانی دەکرد و جلی پێشمەرگەی دەشووشت، مام "سمایل"یش بە هێسترەکەی کەلوپەل وپێویستی دەگواستەوە بۆ بارەگاکانی پێشمەرگە و جار جار داری دەشکاند. 
مام "سمایل" هێسترەکەی لە منداڵەکانی لا خۆشەویستتر بوو و لەگەڵ خێزانەکەی لە هەمان ژوور بەخێوی دەکرد و ژنەکەی راسپارد بوو کە بە هیچ شێوەیەک ئەو "هێستر"ە نەدا بە پێشمەرگە بەبێ ئاگاداری ئەو!
 مام "سمایل" پەیوەندیی لەگەڵ "رێبوار" باش بوو، جار جار دەهات بۆ لامان و چایەکی لەگەڵ دەخواردینەوە. چەند جارێک گوێم لێ بوو مام "سمایل" باسی ئەوەی دەکرد کە "پێشمەرگە" خەڵکی شارەکانن، سەرودەر دەرناکەن لە بەستنی بار و جۆری مامەڵە کردن لەگەڵ "هێستر" و  ماندووی دەکەن و ئازاری دەدەن! 
پێشمەرگەی هونەرمەندی تەشکیلی بە ناوبانگی کورد" "رەمزی کاکەیی" و یەک دوو پێشمەرگەی تر کە بڕیار بوو بچن بۆ ئازوقە هێنان لە گوندی "ئاڵوەتان"، بۆ ئەو مەبەستە چوون بۆ ماڵی مام "سمایل"، داوای "هێستر" بکەن، بەڵام مام "سمایل" لەوێ نەبوو. پورە "ئایشێ" گوتبووی "مام سمایل پێس ڕۆیشتنی ئامۆژگاری کردوم کە ئەگەر پێشمەرگە هاتن و داوای هێستریان کرد نەیان دەیتێ بەو هۆیەوە ناوێرم هێسترەکەتان بدەمێ بەبێ ئاگاداری "سمایل"، ئەگەر قسەی بشکێنم پێیبزانێت بە خوا هەر دەمکوژێت"! پێشمەرگەکانیش لە پورە "ئایشێ" پارابوونەوە، لە ئەنجامدا پورە "ئایشێ" گوتبووی بە مەرجێک هێسترەکە دەبەن پێش رۆژئاوا و هاتنەوەی "سمایل" بیهێننەوە، پێشمەرگەکان  بەڵێنییان دابوو کە "هێستر" پێش رۆژئاوا و هاتنەوەی مام "سمایل"  دەگەرێنەوە بۆ پورە "ئایشێ". 
پاشنیوەڕۆیەکی درەنگ، بینیمان پێشمەرگە "رەمزی کاکەی" و  پێشمەرگەکانی تر بە شڵەژاوی گەڕانەوە بەبێ  "ئازوقە و هێستر"!  دەرکەوت پێشمەرگەکان لە گوندی ئاڵوەتان تا دەگەن بە سەرەتای "دۆڵەکۆگە"  کێشەییان نەهاتبووە پێشێ، بەڵام لە سەرەتای دۆڵەکۆگە "هێستر" هەڵدێرابوو، کەوتبووە نێو چۆمەکەی "دۆڵەکۆگە" و وون ببوو!
کێشە دروستبوو، " قیروسیا لە ئازوقە و برسیەتی، ئەی چی بە پورە "ئایشێ و مام سمایل" بڵێین!؟ هەواڵ گەیی بە مام "سمایل" و یەکەم شت کە کردی، دەستی بە کوتان و لێدانی پورە "ئایشێ" کرد، هەزار جنێوی بەو ژنە نەگبەتە دا و هەموو گیانی شکاند! لەگەڵ "رەمزی کاکەی"ی بە هەزار حاڵ پورە "ئایشێ"مان لە ژێر دەستی مام "سمایل" دەرهێنا! بەم جۆرە هەم هێستر چوو هەم ئازوقە! ئەوەی سەیر بوو لام ئەوە بوو کە چۆن ئەو "هیسترە" بە بارەوە لەو چۆمە وون بوو! وەک ئەوە وابوو "هێستر"ی نەگبەت کەوتبێتە موسەلەسی بەرمۆدە!؟ 
بەجێهێشتنی "دۆڵەکۆگە" ١٩٨٨
 
لە کۆتایی مانگی سێ و سەرەتای مانگی چواری ساڵی١٩٨٨ دا هەموو پێشمەرگەکانی بەشی راگەیاندننی یەکێتی لە دۆڵەکۆگە بوون، تەنیا "ئەرسەلان بایز و یوسف زۆزانی" نەبێت چووبوون  بۆ شاری "سەقز". "نەوشێروان مستەفا" و پێشمەرگەکانی هاتن بۆ دۆڵەکۆگە، لە بارەگەی "مستەفای سەید قادر" میوان بوون و دواتر "نەوشێروان مستەفا" وەک سەرانی تری یەکێتی ئاسا لە شاری "سەقز" نیشتەجێبوو. لە مانگی ٤/١٩٨٨دا سەرانی یەکێتی بڕیاڕیان دا "رادیۆ" بگوازرێتەوە بۆ ناوچەکانی پشت هەڵەبجە و شاخەکانی "بەفری میری".  
لە ناوەڕاستی مانگی ٤/١٩٨٨ دا بەپێی بڕیار و رێنمایی سەرانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، خۆمان کۆکردەوە "دۆڵەکۆگە"مان بەجێهێشت و بە پێیان بەرەو گوندی ئاڵوەتان کەوتینە رێ بەرەو شاری "سەقز". بەڵام لەسەر سنوور لە یەکەم خاڵی پشکنینی ئیران "پێشمەرگە چەک دەکران" ئینجا رێگەیان پێدەدرا لە سنوور بپەڕنەوە بۆ ئیران! بەو هۆیە "رێبوار" پێش ئەوەی بگەینە سەر سنوور "دەمانچەکە"ی هەرزان  فڕۆش کرد گوتی با بۆ " پاسداران نەبێت"!
خۆم و هێما
 
ئێمە زانیارییمان نەبوو، کە سەرانی یەکێتی پلانی ئاشبەتاڵیان هەیە و ئەوەی بە ئێمە دەکەن ئەو گواستنەوە و سەفاو مەروایە تەنیا بۆ کات کوشتن و ووردە ووردە ناساندنی بڕیارە شەرمنەکەی خۆیان بوو بە هێزی پێشمەرگە کە ئەویش "ئاشبەتاڵ" بوو، لە کاتێکدا کە پرۆسەی "ئەنفال" هێشتا کۆتای پێنەهاتبوو، پێشمەرگەکانی خوارەوە تووشی دابڕان ببوون لە یەکتر و لە سەرانی یەکێتی.
لە مانگی ١٩٨٨/٥  گەیشتینە شاری "سەقز"، بێ ماڵ بێ پارە بی داڵدە بێ ئەوەی کەس بناسین! سەرانی یەکێتی بڕیاریاندا ئەندازیارەکانی "ڕادیۆ" بچن بۆ "بەفری میری" بۆ دامەزراندننی "ڕادیۆ" کە رێبوار یەکێک بوو لەوان. داوام لە "رێبوار" کرد نەچێت و من بە منداڵێکەوە بەجێنەهێلێت لە شارێک کە کەس ناناسم، بێ پارە و بێ ماڵ و بە دوای کڵاوی بابردوو نەکەوێت! من دڵنییا بووم لەوەی کە "سێبەری شاخ" خۆری ئاوابووە و لە پەلە قاژەی مردنە! بەڵام "رێبوار" گوێی بە قسەکانم نەدا و ڕۆی بۆ ناوچەکانی "بەفری میری" لە هەڵەبجە بۆ دامەزراندننی "ڕادیۆ"! 
سەقز "دۆکان" ئاسا و وێستگەی کۆتایی گەمە! 
سەقز بوو بە بنکەی "سەرانی یەکێتی"  و هەقیقەت و کۆتایی گەمەکە دەرکەوت! هەموویان خۆیان و ژن و منداڵیان لە کۆشک و باڵاخانە نیشتجێبوون و خاوەن کارەکەر و پاسەوان لانکرۆزەری ئیتیلاعاتی ئیرانییان وەرگرت، بە گیرفان پڕی بە شارەکانی ئیران دا دەسورانەوە بۆ پشوودان و گەڕان، لە هەمان کاتدا کەوتنە مشوورخواردنی ناردنی ژن و منداڵیان بۆ دەرەوەی وڵات. وەک مفاوەزاتی ساڵی ١٩٨٤ ئاسا چۆن هەموویان لە "دۆکان" و "سورداش" نیشتەجێبوون خەریکی دەعەوەت و دەعوەتکاری و خواردنەوە بوون.  شاری "سەقز"یان کرد بە "دۆکان" پەیوەندییان لەگەڵ بازرگان و دەوڵەمەندەکانی شاری "سەقز" دروستکرد هەر یەکە لە پەناوە ئەو پاڕەیەی کە دزیبوویان لە شاخ، لە ئیران خستیانە کار! 
ئیران، تەنیا بۆ سەرانی یەکێتی وێستگەی پاروی چەور نەبوو بەڵکو بۆ سەرانی حزبی سۆشیالیستی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان و حزبە ئیسلامییەکانی سەر بە ئیران و ئەفغانستان و بەکرێگیراوی وڵاتانی تریش بەهەمان شێوە بوو. 
رێبوار، ئاشتی یەک دوو پێشمەرگەی تر ئیران
لە ئاست خوارەوەی هێزی یەکێتی، پێشمەرگەی سادە تووشی چارەنووسێکی نەخوازیار ببوون و بۆ ئەوان ئیران دەردەسەری و هەژاری و نەبوونی زیاد کرد. لەگەڵ کاتتدا "سەقز" پڕ بوو لە پێشمەرگەی "چەکراو"ی یەکێتی. ئەو پێشمەرگانەی کە تا دوێنی  وەک شێر سەنگەریان گرتبوو دژ بە بەعس، لە سایەی ئارەزوو و خیانەتی سەرانی یەکێتی و حسک و پارتی چەند پارتێکی ئیسلامیی، لە شاری "سەقز" بێ ئیش و کار بە شەقامەکانی شار دەخولانەوە! پارکی "لالە" ببوو بە شوێنی گەران و کۆبوونەوەی پێشمەرگەکان، رۆژ تا ئێوارە لەو پارکەدا دادەنیشتن گوڵەبەرۆژەیان دەقرتاند! لە سەقز دوکانی گوڵەبەرۆژە فڕۆشێک هەبوو دەنگی دابووەوە لە نیومان ناوی "گوڵەبەرۆژەی تەڵای"ی بوو!
ئەرسەلان بایز و فوئاد مەعسوم نان بڕینی پێشمەرگەی بەشی راگەیاندن لە ٣/٨/١٩٨٨
کێشەکانی شاخ لە نێوان "ئەرسەلان بایز" و پێشمەرگەکانی ڕاگەیاندن کە لە زنجیرەکانی پێشوودا ئاماژەی پێدرا، رەنگدانەوەی ئەو کێشانە لە شاری "سەقز" دەرکەوت.  "ئەرسەلان بایز و دکتۆر فوئاد مەعسوم"، دوو مرۆڤی منۆخ و موخەنەت بوون، لە سەقز وەزعییان  باش بوو، بێ منەت بوون لە برادەران و هەلیان بۆ رەخسا بۆ ئەوەی تۆڵەی خۆیان لە پێشمەرگەکان بکەنەوە، دەستیان پێکرد یەکە بە یەکەی برادەرانی بەشی راگەیاندننیان نان بڕاو و نەقڵ کرد! لە کاتێکدا هەر پێشمەرگەیەک لەوانەی کە ئەو کارە ناشرینەیان بەرامبەر کرا لە سەرەتای هەشتاکانەوە پێشمەرگە بوون، خاوەن شەهید بوون و لە شارەکانی باشووری وڵات کەسوکاریان لە زیندانەکانی بەعس بوون! هۆیەکەشی ئەوە بوو ئەو کۆمەڵە کەسە بە درێژای قۆناغی شاخ دژی گەندەڵیەکانی نێو شۆڕش بوون و کەساییەتی خۆیان پاراست بوو و نەدەبوون بە پیاوی کەس بە تایبەتی رێزی "ئەرسەلان بایز و دکتۆر فوئاد"یان لا نەبوو . سەرانی تری یەکێتی وەک "فەرەیدون عەبدولقادر و نەوشێروان مستەفا ئەمین و ئەوانی تر" خۆیان نەکرد بە خاوەنی ئەو بابەتە و نەهاتنە وەڵام! 
ئەرسەلان بایز و فوئاد مەعسوم

"هێما" و برای بچووک، نانبڕینمان لە لایەن ئەرسەلان بایز و فوئاد مەعسوم١٩٨٨!
لە بەرواری ٢/٣-٨-١٩٨٨دا لە شاری تەبریز لە نەخۆشخانەی "تاڵەقان"ی، کوڕێکی ترم لە دایک بوو، لە سەر داوای پێشمەرگە و نووسەر "حەمە موکری" ناومان نا "هێژا". ماوەی مانگێک لە شاری تەبریز ماینەوە لە ماڵی هاورێیەکی "ڕێبوار" کە ناوی پێشمەرگە "دکتۆر خەسەرۆ قەڵادزەی"ی بوو، ئەو کات نمایندەی یەکێتی بوو لە شاری تەبریز. لەو ماوەیەدا دکتۆر "خەسرۆ" زۆر یارمەتیداین و خزمەتی کردین. بوونی "هێژا" لە کاتێکی نەگونجاو بوو، بێ پارە، بێ ماڵ بووین لە بارودۆخێکی دەروونی و ماددی ئێجگار خراپ دا بووین. 
هەموو شەوێک هاورێکانمان لە سەقزەوە تەلەفۆنیان بۆ دەکردین بۆ هەواڵ پرسینم، شەوێک پێش گەرانەوەمان بۆ شاری سەقز،  "پشتیوانی موهەندیس" و سەربەست حوسێن، ناسراو بە سەربەست قەڵادزەیی" بە رێبواریان راگەیاند کە "دکتۆر فوئاد مەعسوم و ئەرسەلان بایز" یارمەتی پێشمەرگانەیان بڕیوین!
هێما و هێژا شاری تەبریز ١٩٨٨/٨/٤
 
لە بەرواری ٥/٨/١٩٨٨دا لە شاری "تەبریز" گەڕاینەوە بۆ "سەقز'. پێش ئەوەی بڕۆین بۆ "تەبریز" ماڵەکەمان بۆ کۆمەڵێک پێشمەرگە و نووسەر "حەمە موکری" بەجێهێشتبوو، کە گەڕاینەوە پێمان شوورەی بوو بەوان بڵێن ماڵەکە چۆڵ بکەن بەو هۆیەوە ئەو ماڵەمان بۆ ئەوان جێهێشت و چووین لە شوێنێکی تر ماڵیکی ترمان گرت.
پاش ئەو هەموو ساڵ پێشمەرگایەتی و ماندووبوون و دەردەسەریە، "دکتۆر فوئاد مەعسوم" کە لە نێو پێشمەرگە بە "مانگای سوور" ناو دەبرا  لەگەڵ "ئەرسەلان بایز"  و "یوسف زۆزانی" سێ پیاوی جەلال تاڵەبانی و هێرۆی ڕاکردوو، بۆ تۆڵەکردنەوەی ئەوەی کە لە شاخ دژی گەندەڵیەکانیان و دزی و بەد ڕەوشتیەکانیان دەوەستاین، ئەو کەمە پارەیەی کە شۆڕش بۆمانی بڕیبووەوە ئەوەیشیان بڕی بوو!
نووسەر حەمە موکری و رێبوار
 
ووتاری نەوشێروان مستەفا(ئاشبەتاڵ) لە پایزی ساڵی ١٩٨٨
لە پایزێکی درەنگ وەختدا لە ساڵی ١٩٨٨ دا "نەوشێروان مستەفا ئەمین"، سکرتێری کۆمەڵەی رەنجدەرانی کوردستان و ئەندامی سەرکردایەتی یەکێتی نیشتمانی بە رەزامەندی هەموو سەرانی یەکێتی، لە کۆبونەوەیەکدا "ووتار"ێکی پێشکەش کرد و  رایگەیاند، 
"جوڵانەوەکە کۆتایی پێهاتووە هەر پێشمەرگەیەک ئازادە بڕیاری خۆی بدات کە لە ئەمڕۆ بە دواوە لێرە دەمێنی یان دەگەرێتەوە بۆ عیراق یان دەچێت بۆ دەرەوەی وڵات، ئێمە تەنیا چەند کەسێکی سەڵتمان دەوێت لەگەڵمان بمێنێتەوە"! 
دواتر نەوشێروان لە هەندێک شوێنی تر گوتبووی "ئەوەی بچێتە دەرەوەی وڵات ئەوە موڵکی ئێمە نامێنێ و ناگەڕێتەوە بۆیە دەبێت خەڵک هانبدەین بگەرێنەوە بۆ عیراق"! لە کاتێکدا خۆی ماڵومنداڵی هەموو کەسوکاری خۆی بە گیرفان پڕی ڕەوانەی ئەوروپا کرد بوو! دوای ئەو کۆبونەوەیە "نەوشێروان مستەفا ئەمین"، بە بیانوی کۆبونەوە لە دەرەوەی وڵات لە "تاران"ەوە چوو بۆ شاری "دیمەشەق لە سوریا"!

لە سێبەری شاخ زنجیرەی (٧١)

مەفرەزەی پارتیزان ١٩٨٨
لە کۆتاییەکانی مانگی٤/١٩٨٨دا وڵات شێواو و گوشاری رژێمی بەعس لە سەر شارەکان زیادی کردبوو، هەموو گوند و لادێکانی سەرتان سەری باشوور لە ژێر شاڵاوی "ئەنفال"دا بوون و زۆربەیان کاول و چۆڵکرابوون، هێزی پێشمەرگە لە سەرانی یەکێتی و لە یەک دابڕابوون. رژێم بە هەموو جۆرە چەکێک ‌هێڕشی دەکردە سەریان و بە دەیان شەهیدیان هەبوو بە هەزاران کەس ئاوارە بوون.  ئەو پێشمەرگانەی کە دەگەیشتنە ئەو دیوی سنوور و بەرە و نێو شارەکانی ئیران دەچوون لە یەکەم خاڵی پشکنینی سوپای پاسداران لە سەر سنوور "چەک دەکران"! کەس بۆی نەبوو بە چەکەوە هەنگاوێک بهاوێژێت بۆ ئەو دیوی سنووری ئیران. 
ئەو پێشمەرگانە کە لە سنووری شارەکان و تیپەکان مابوونەوە لە یەکتر دابڕابوون، پەیوەندییان لەگەڵ سەرانی یەکێتی پچرابوو. هەر یەکە لای خۆیەوە بەگوێرەی بارودۆخەکە بڕیاری خۆی دەدا کە چی بکات نەک بە ڕێنمایی سەرانی یەکێتی کە لە ئیران نیشتەجێبوون ئەو کات بە تایبەتی ڕێنمای "فەرەیدون عەبدولقادر هەر چۆن لە پەڕتووکی "هەڵۆ سوورەکانی قەندیل" باسی کردوەو خۆی کردوە بە فسس فسس پاڵەوانی دامەزراندنی مەفرەزەی پارتیزان!؟ پێشمەرگەکانی ناوچەکانی گەرمیان، ناوچەکانی هەولێر و سلێمانی کە دابڕابوون لە سەرانی یەکێتی، لای خۆیانەوە بڕیاری بەرگریی و شەڕی پارتیزانییان دابوو.

قاسمەڕەش، دامەزراندنی  بنکەیەکی رەمزی بە رێنمایی سوپای پاسداران ١٩٨٩
سوپای پاسداران و ئیتیلاعات، بڕیاردەری یەکەم بوون لە کۆی ڕووداوەکان و چارەنووسی نەتەوەیی کورد و چارەنووسی هێزە کوردییەکان لە ساڵانی نێوان ١٩٨٥ تا دوای شاڵاوی ئەنفال و ڕاپەرین و کۆڕەوی ساڵی ١٩٩١. لەو ماوە مێژوویە دیاریکراوەدا فەرماندەی سوپای پاسداران و ئیتیلاعات دەستێکی باڵایان هەبوو لە بە فەتارەتدان و یاری کردن بە چارەنووسی میللەتی کورد لە باشوووری وڵات لە رێگەی سەرانی پارتە کوردییە بەکرێگیراوەکان.
ئیران، وڵاتێکە خاوەن مێژوویەکی دوور و درێژ لە بەریوەبردنی ئیمپراتۆریەت تا دەگات بە دەوڵەتێکی وەک ئەمڕۆی "ئیران". وڵاتێکە خاوەن سوپا و هێزی هەواڵگریی بەهێزی مەزەهەبی و نەتەوەیی لە ناوەوە و لە دەرەوەی  ئیران. خاوەن راوێژکار و خەڵکی بە ئەزموونە  لە بەرێوەبردنی حکومەت و لە داگیرکردنی خاک و ژێر دەستکردنی نەتەوەیی تر و یاری کردن بە چارەنووسی میللەتان لە رێگەی لغاو کردنی سەرکردەکانیان! 
راگرتنی شەڕی نێوان عیراق و ئیران کۆتایی نەهێنا بە دوژمنایەتی نێوان هەر دوو وڵات. لە ساڵەکانی نێوان ١٩٨٨ تا ساڵی ١٩٩١، ئیران خوێندنەوەی خۆی هەبوو بۆ رووداوە داهاتوەکانی عیراق و ناوچەکە و سروشت و کەساییەتی "سەدام". بەو هۆیەوە دوای شاڵاوی "ئەنفال" و کۆنتڕۆڵ کردنی تەواوی باشوور لە لایەن سوپای عیراق، ئیران بڕیاری دا رێگە بدات بە سەرانی یەکێتی و پارتی و حسک و پارتە ئیسلامییەکان، لە سەر سنوور یەک دوو بنەکە دروست بکەن بە مەرجی ملکەچ کردن بۆ داواکانی کۆماری ئیسلامیی و جێبەجێکردنی ئەجێندای سوپای پاسداران!
 ووتارەکەی "نەوشێروان مستەفا ئەمین"  لە راگەیاندنی ئاشبەتاڵ و پەرتەوازەکردنی هێزی پێشمەرگە بەشێک بوو لە (ئەجێندا)ی سوپای پاسداران کە یەکێتی دەبوایە هێزێکی سەربازیی پێکهاتوو لە گەنج و نەوەی نوێ دروست بکات بۆ قۆناغی داهاتوو بۆ پێکانی مەرامە سیاسیی و سەربازییەکانی ئیران! ئەو نەوەیەی کە لە ساڵانی نێوان ١٩٧٦ دا تا ساڵی ١٩٨٨ کرابوون بە ئامرازی دەستی سەرانی یەکێتی و بوون بە سوتەمەنی، لە ساڵی ١٩٨٨دا ئەو نەوەیە لە رووی تەمەن و ئەزمونی سیاسیی و پێشمەرگایەتی بەرەو کامڵ بوون چووبوون و  توانای بەدەنییان بۆ کاری سەربازیی وەک جاران نەمابوو. هەروها چاوەڕوانی ئەوەیان لێنەدەکرا کە وەک جاران متمانە بدەن بە سەرکردەکان و گوێڕایەڵیان بن. ئەمە فاکتەرێکی گرنگ بوو کە سەرانی یەکێتی هەوڵیاندا ئەو نەوەیە فەڕامۆش بکەن ڕوو لە نەوەی تازە بکەن کە نە لە رووی تەمەنەوە نە لە ڕووی ئەزمونی سیاسیی و فکری و پێشمەرگایەتی کامل بوون وە بە ئاسانی دەیانتوانی وەک ئامرازێک بەکاریان بهێنن هەر وەک  چۆن نەوەکانی پێش ئەوانیان بەکارهێنا بوو!  ئەزموون و کولتووری یەکێتی بە درێژای مێژووی تەمەنی  تا ئەمڕۆ کە ساڵی ٢٠١٧یە ئەو ڕاستییەی سەلماندوە، نمونە لە نیو یەکێتی لە ئاست مەرکەزی بڕیاردانندا تا ئەمڕۆ هەمان ئەو کەسانەن کە لە ساڵی ١٩٧٦وە هەر خۆیان لە سەرکرداییەتی بوون. لە نیو بزوتنەوەی گۆڕان لە ئاست مەرکەزی بڕیاردانندا تا ئەمڕۆ هەر ئەو کۆنە یەکەتییانەن کە لە ساڵانی هەفتاکان و هەشتاکان لە مەیدانەکە بوون، بەڵام جەماوەرەیی هەر دوو پارت لە ئاست خوارەوەدا هەمان جەماوەریی جاران نییە! 
فەرەیدون عەبدولقادر، نەوشێروان مستەفا ئەمین
 
لە زۆربەی دۆکیومێنتی یەکێتی و بیرەوەرییەکانی  سەرانی یەکێتی کە بۆ مێژوو نووسراون بە تایبەتی "فەرەیدون عەبدولقادر"، ئاماژە بەوە دەدەن، کە سەرانی یەکێتی لە ساڵانی ١٩٨٩ تا ١٩٩١ لە گوندی قاسمەڕەشی سەر سنوور درێژەیان بە خەباتی چەکداری داوە و بە بارودۆخی ناهەموار ڕەتبوون! گومانی تێدا نییە ئەو جۆرە تۆمار کردنە لە دڕۆیەکی زلوزەبەلاح بەو لاوە هیچی تر نییە. ڕاستە بنکەیەکی یەکێتی لە" قاسمەڕەش" داندرا بەڵام لە ئاست خوارەوەدا پێشمەرگە لەو بنەکەیەدا ژیانیان بەسەر برد بە نەبوونی و بە سەخترین ژیان ڕەت بوون نەک سەرانی یەکێتی! چۆن؟ 
گوندی "قاسمەڕەش" لە سەر سنووری نێوان عیراق و ئیرانە، ئەو کات ئیران رێگەی ئوتۆموبیلی بۆ ڕاکێشابوو، ئیران خوازیار بوایە بواری نەدەرخساند بۆ سەرانی یەکێتی لە "قاسەمەڕەش" بنکە دابمەزرێنن وە دوای تەواو بوونی جەنگ لەگەڵ عیراق، گوشاری بۆ سەرانی یەکێتی دەهێنا تا لە ئیرانەوە بە یەکجاری کۆچ بکەن بۆ ئەوروپا و وڵاتانی تر، بەڵام ئیران هێشتا پێویستی بە سەرانی یەکێتی و پارتی و حسک و ئیسلامییەکان مابوو، ئەمە هۆکاری ئەوەبوو کە وەک شای ئێرانیان نەکرد کە لە ساڵی ١٩٧٥دا مەلا "مستەفا"یان دەرکرد بۆ ئەمریکا! 
سەرانی یەکێتی، بە ڕەزامەندی سوپای پاسداران، بنەکەیەکی رەمزیان هەبوو لە گوندی " قاسمەڕەش"ی سەر بە ئیران وە ئیمکاناتی باشیان هەبوو و لە ئیرانەوە بە لانکرۆزەری ئیتیلاعات دەچوون بۆ قاسمەڕەش. بە هیچ شێوەیەک سەرانی یەکێتی لە ساڵی ١٩٨٩ تا ڕاپەرینی ساڵی ١٩٩١ لە قوڵایی ناوچەکانی باشوور نەبوون تەنیا جاروبارێک لە سەر سنوورەکان ئیسپات وجودی خۆیان بۆ پێشمەرگە کردوە! هەروها لە نێوان ساڵانی ١٩٨٩-١٩٩١دا سەرانی یەکێتی بە بەردەوامیی لە قاسمەڕەش نەژیاون، لە کۆتاییەکانی ساڵی ١٩٨٨ دا "نەوشێروان مستەفا ئەمین" چوو بۆ تاران لە وێوە بۆ دیمەشق. لە مانگی ٢/١٩٨٩ دا گەڕایەوە بۆ ئیران. لە مانگی ٤/١٩٨٩ دا چوو بۆ گوندی "قاسمەڕەش". لە ٥/٣/١٩٨٩ دا لە سەرەتاکانی ساڵی ١٩٩٠ تا مانگی ٨ی ساڵی ١٩٩٠ واتە تا داگیرکردنی کوێت لە لایەن "سەدام"، نەوشێروان مستەفاو و فەرەیدون عەبدولقادر لە "دیمەشقی پایەتەختی سوریا بوون. (فەرەیدون عەبدولقادر لە پەرتوکی هەڵۆ سوورەکانی قەندیل لە لاپەڕە ٥٥٨دا نووسیویەتی دوای گرتنی کوێت لە لایەن سەدام واتە دەکات ساڵی ١٩٩٠ ( لە شام، کاک (نەوشێروان و ملازم عومەر) و من زنجیرەیەک کۆبوونەوەمان کرد) لە ٢/٨/١٩٩٠.  دوای ئەو کۆبوونەوەیە (فەرەیدون عەبدولقادر) چوو بۆ ئەوروپا، لە مانگی دووی ساڵی ١٩٩١ لە سەقز لە ماڵی خەزورە تازەکەی بوو، جارجارەش دەچوو بۆ "قاسمەڕەش"، ئەمە ڕاستی بوونی سەرانی یەکێتییە لە "قاسمەڕەش"! بە درێژای ئەو ماوەیەش "جلال تاڵەبانی" لە دەرەوەی ئیران بوو و "مەلا بەختیار"یش لە ئیران پاڵی لێدابووەوە و دواتر چوو بۆ "سوید"!
"ئەرسەلان بایز" و خستنە کاری پارەی دزراوی شۆڕش و ڤڕە ڤڕی "تاکسی" لە سەقز!
سەرانی یەکێتی لە ئیران لە دەزگای ئیتیلاعاتی ئیرانی پارەیان وەردەگرت، کەسیان کێشەی نەبوونی و هەژاریان نەبوو، هەندێک لە سەرانی یەکێتی لە رووی جلوبەرگ سادە و ساکار بوون بەڵام هەموویان لە رووی گیرفان پڕیەوە یەکسان بوون!
ئەرسەلان بایز
 
ئیران، بۆ سەرانی پارتەکانی باشوور، حسک، ینک، پدک و ئیسلامییەکان وێستگەیەکی بازرگانی کردن بوو بە پارە و بە خوێنی کوڕی هەژاری نێو کۆمەڵگەی کوردی باشوور. هەندێک لە سەرانی یەکێتی ئەو پارەیەی کە دزی بوویان لە شاخ  وەک سەرمایە لە ئێران خستیانە بواری بازرگانی پێ کردن یەکێک لە وان "ئەرسەلان بایز"  لێپرسراوی دەزگای راگەیاندننی یەکێتی نیشتمانی لە نێوان ساڵانی ١٩٨١-١٩٨٨. 
دوای چۆڵکردنی "بەرگەڵوو"، ئەرسەلان بایز لە مانگی ٤/١٩٨٨ دا، لە سەقز لە گەڕەکی "بلوار" خانوویەکی گەورەی لەگەڵ "یوسف زۆزانی" گرت و خاوەن پاسەوان و کارەکەر، هەر دووکیان گیرفان پڕ خەریکی دەرهێنانی لیزەپاس بوون بۆ خێزانەکانیان و دواتر ڕەوانەی ئەوروپایان کردن. 
ئەرسەلان بایز، لێپرسراوی راگەیاندننی یەکێتی بە پارەی دزراوی شۆڕش، جگە لەوەی کە لە شاری "هەولێر" خانووی کڕیبوو بۆ کەسوکاری، لە شاری "سەقز"یش ئوتۆموبیلیکی کڕی و شوفێرێکی دامەزراند بۆ ئەوەی کاری بۆ بکات و نەفەرات بگوازێتەوە لە نێوان شارەکانی "تاران، کرمەشان، سەنە و سەقز"، جگە لە موچەی مانگانەی کە لە یەکێتییەوە بۆی تەرخان کرابوو!
--------------------------------------
تێبینی: بڕیارم داوە هەرچی لە بیرەوەرییەکانی شاخ دا کە تا ئێستا لە یادم ماوە، لە چەند زنجیرەیەک بیانووسم، تەنیا لە سەکۆی ئازاد بڵاویان بکەمەوە کە ئەویش "کوردستانپۆست".




(دەنگدراوە: 31 . زۆرباشە: 4.5/5)