لیمۆخان

Thursday, 03.08.2018, 14:03

6084 بینراوە


بە بۆنەی ٨ی مارس، رۆژی ژنانی جیهانیی
وشەی سیستەر وشەیەکی ئینگیزیە بەمانای خوشک دێت، بۆ ئەو کەسانەش بەکاری دەهێنن کە لە خەستەخانەکاندا خزمەتی هەموکەسێکیان دەکرد بە بێ جیاوازی، بەلام  پیاوانی ڕۆژهەڵاتی نەیان دەزانی چلۆن هەڵسوکەت لەگەل ژنی کارمەندا بکەن؛ لەسەرێکەوە ڕیزیان لێ دەگرت لەبەر ئەوەی هاوشانی ئەوان بوو، لەهەمان کاتا نەیان دەتوانی وەک ژنێک بیبینن لەبەر ئەوەی کاری وەک ئەمانی دەکرد. لیمۆخان سیستەر بوو، یەکێک بوو لە سیستەرە هەرە کۆنەکانی شاری سلێمانی و لە خەستەخانەی سلێمانی کاری دەکرد.
هەموو ئێوارەیەک نەخۆشێک؛ منداڵێک، پیرەژنێک، دەهات یان بۆ دەرزی لێدان یان بۆ برینێک، بۆ سک چونێک، لەرزوتایەک، هەندێک جاریش خێزانێک بەنهێنی پەیوەندیان پێوە دەکرد بۆ منداڵ لەبار بردنێک.  لەدوای کار، بەماندبونێکی زۆرەوە هەمیشە  دەرگای کراوەبوو، بیریم دێت کە چۆن پێش دەرزی لێدان سرنجەکەی لەناو قوتویەکی ئاسندا لەسەر ئاگر پاک دەکردەوە.
ئەگەر ئەم نەخۆشانەی کە دەهاتن بۆلای لیمۆخان، هیچ کەسێکیان لەبری ئەو خزمەتەی ئەو بۆی دەکردن یەک فلس هەق دەستیان نەئەدا، هەرگیز بەخەیاڵی لیمۆخانیشدا نەدەهات داوای پارەیان لێ بکات، بەڵام  هەر ئەم نەخۆشانە کاتێک دەچون بۆلای یا شێخ بۆ نوشتەیەک، نیوەی موچەی مانگانەی لیمۆخانیان دەخستەژێر بەڕەی یاشێخەوە. لیمۆخانیش  موچەکەی بەشی تا سەری مانگی نەدەکرد بۆیە زۆرجار داوای لە من دەکرد کە بچم هەندێ کەلو پەلی مالەکەی وەک تەنەکە و قاپو هەندێ شتی تر بۆ بفرۆشم لە بازاڕا لە چاوەڕوانی موچەکەیدا، منیش منداڵ بوم لەوە تێنەدەگەیشتم. 
ئەوکەسانەی کە قەدری خزمەتی لیمۆخانیان دەزانی، ئەو ژنانەبون کە لەخەستەخانەکاندا کە بە برینەکانیانەوە دەیان ناڵاند، ئەو ژنانەی کە خۆیان سوتاندبوو لە بەر دژواری پیاوسالاری. لەبەر ئەوەی لیمۆخان شارەزاییەکی بێ هاوتای هەبوو لە ساڕێژکردنی سوتاویشدا، وەک خۆی بۆی دەگێراینەوە کە چۆن هەمو ڕۆژێک سێ جار دەی بردنە بەر دوشەکە، بە ئاو پرژێنی ئاوی سارد . زۆر لە ژنە سوتاوەکان ئەوەیان بۆ لیمۆخان دەدرکاند کە هەتا ئەوکاتەی شقارتەکەیان دادەگیرساند بەسەر بەدەنی نەوتاوی خۆیاندا، سووربوون لەکارەکەیان بەلام هەر لەگەڵ کڵپەی ئاگردا پەشیمان دەبوونەوە، بەڵام تازە کار لەکار ترازوە.
کە ڕاپەڕینی ئەیلولیش دەستی پێکرد، لیمۆخان هەموو ڕۆژێک کەلوپەل و دەرمانی پێویستی بۆ پیشمەرگە دەخستە لاوە، کاتێکیش دەرمان و کەلوپەلەکان زۆر دەبوون، من و دایکم بەسوارای کەرێک لە دەرەوەی شاری سلێمانی،  بەخانوە قوڕەکاندا دەمان بردە ئەو دیوی شار.
بەرەبەیانە هێشتا ئاسمان تاریکە، بە تاکسییەک چوین بۆ خانوە قوڕەکان بۆلای باجی خانمی نانەوا، کەل وپەلەکانی لیمۆخانمان لەوێ دانابوو، باجی خانمیش دوو کەری بە کرێ بۆ گرتبوین.  دەرمان و کەلوپەلەکانمان لەکەرەکان بارکردبوون، دەمەو بەهاربوو، بارانێکی زۆر باریبو، کەرەکانمان لەناو قوڕاودا وەک خۆمان چەقیبون،  منیش هەچە هەچە بەدوای کەرەکانەوە. دایکم، پشتی سەریشی ببوە چاو، بەهەر چواردەوریدا دەیڕوانی، نەوەکا کەمینێک ڕەبایەیەک لە دورەوە بمان بینێت، من هیچ خەمم نەبوو، ئەبێت ئەوە بلیم کە دایکم هەموو ترسی منی لەخۆگرتبو، بەهەرچۆنێک بو گەیشتینە ئەو دیوی سەیتەرەکەی سلێمانی، ئەو دیو ماڵی خۆمان بو، جمەی دەهات، سەتەها پیشمەرگەی لێ بوو، هەر بەگەیشتنمان سەرنجم دا کە رەنگی دەموچاوی دایکم گۆڕا، ئێستاکەش ئەو زەردەخەنەیم لەبەرچاوە کە پێشمەرگەکانی بینی. کاتێکیش کەلوپەلەکانمان برد بۆ پێنجوێن و لەوێوە گەیاندمانە دەستی شۆڕش، پیاوێک خۆی کرد بە خاوەنی ئەو کەلوپەلانە.
لیمۆ خان ژنێکی هەتا بڵییت جوان خاس بوو، هەمیشە دەم بە پێکەنین بوو. لەبەر ئەوەی کە لیمۆخان لەگەڵ پیاواندا کاری دەکرد ئەو ژنە نەبوو  گۆرەوی مێردەکەی بشوات ، بۆیە داواکاری کەم بوو لەلایەن کوڕانەوە، هەتا مفەوەزێکی عەرەب عاشقی بووبوو پاشان هاتە داخوازی، پاش مشتومڕێکی زۆر، خێزان و دەوروبەری لیمۆخان ڕازی بوون، بەلام ڕۆژیک لە کۆڵانێکی گەڕەکی دەرگەزێندا، یەکێک لە پیاوەکانی کانیماسی هەڕەشە لە لیمۆخان دەکات و پێی دەلیت ئەگەر شو بەو پیاوە عارەبە بکات ئەوا بە لەچکەکەی دەیخنکێنن، لەبەر ئەوەی لیمۆخان نەی دەویست شو بە پیاوانی کانی ماسی بکات، بۆیە ئیتر وامان بەباش زانی ژیانی لیمۆخان نەخەینە مەترسیەوەو کۆتایمان بەو باسە هێنا.
لیمۆخان  کاتێک لەگەڵ برا و خوشکە گەورەکانیدا بە کۆڵانەکانی پێنجوێندا دەڕۆیشت، منداڵان بەردبارانیان دەکردن، لەبەر ئەوەی لیمۆخان کچی موفتی پێنجوێنی بوو، کچی مەلابابی، مەلا ئاگر پەرست، مەلا کافربوو، لەبەر ئەوەی باوکی لیمۆخانیش نەخۆشی خزمەتکردنی هەبوو؛ هەموو هەفتەیەک بەو دەستکورتییەی، بارە داری دەنارد بۆ مەکتەبەکەی پێنجوێن هەتاوەکو منداڵان سەرمایان نەبێت و بتوانن ببنە نەوەیەکی خوێندەوار.
خۆ ئەگەر کەسێک خاوەنی نازناوی خان بێت ئەوا ئەو کەسە لیمۆخانە، نەک حەمە ڕەشی خان و جەنگیز خان.




(دەنگدراوە: 19 . زۆرباشە: 4/5)