پیاوەکانی بارزانی لە شنو داوادەکەن خەڵکی دەستبداتە چەک، تا رۆژهەڵات ببێتە گۆمی خوێن


مسیار مۆدێلێکی نوێی لەشفرۆشی ئیسلامییەکانی کوردستان

Thursday, 09.22.2022, 17:32

969 بینراوە


جاران لە کوردەوارییدا ئەگەر کەسێک زۆر توڕە ببوایە و جنێوی بە بەرامبەرەکەی بدایە دەیگووت (دەویت باب).


وشەی (دەویت) یان (دەیوس) هەروەک لە فەرهەنگی خاڵدا ماناکەی لێکدراوەتەوە واتا: (کەسێک، کە ژنان تاو بکا بۆ ئەم و ئەو). لە هەمبارەبۆرینەی هەژاری موکریانیشدا بە مانای (بێنامووس) هاتووە.
(دەویت و دەیوس) لە دوای ساڵانی 1960ی سەدەی رابردووەوە، لەناو کوردەواریی و سەرزمانی خەڵک کەمتر بەکار هاتووە، بۆیە گەنجانی ئەمڕۆی کوردستان رەنگە ئەو دوو ناوەیان نەبیستبێت و نازانن چییە. لێ ئەو فەسادی و بەدڕەوشتییەی کە ئەمڕۆ پارتەکان و بەرپرسەکان لە باشوور دەستیان داوەتێ، بە زەبری پارە و رێنمایی داگیرکەران  بڵاویان کردۆتەوە، یان لە ژێر پەردەی ئایندا مەلا و پیاوە ئاینییەکانیش پاساوی بۆ دەهێننەوە وەک دەبینن سەرتاپای کۆمەڵگای کوردەواری گرتۆتەوە، وا دەسەڵاتی پارتی و یەکێتی و ئیسلامییە سیاسیی و سەلەفییەکان خەریکن جارێکی دیکە ئەو ناوەمان بۆ زیندوو دەکەنەوە، ئەوەتا ئێمەشیان ناچارکرد بۆ ئەو دیاردە ناشرینە بە ناو فەرهەنگەکاندا بگەڕێین و ئەو ناوەی، شایستەی کەسایەتی خۆیانە دەربهێنین و بە قەد وباڵایاندا ببڕین، بەتایبەتی مەلا سەلەفییەکان کە هانی خەڵکی دەدەن بۆ (بەشوودان و ژنهێنان و رابوردنی کاتی و لەزەتبینین) بە ناوی (مسیار)ەوە، دەیانەوێت زیاتر رەوشتی خەڵک تێک بدەن.

مسیار:

واتە بەشوودانی ژنێک بۆ ماوەی چەند شەو و رۆژ، یان هەفتە و مانگ، دوایی بە پێی ئەو گرێبەستە لەیەکتر جیادەبنەوە، هەرکەسە دەچێتەوە ماڵی خۆی، هەردوولا بەپێی ئاینی ئیسلام گوایە لە یەکتر حەڵاڵ کراون چونکە مەلایەکی دەویت دوو سێ ئایەتی قورعانی بەسەریاندا خوێندنەوە، گوایا داوێنی پیسیان بۆ خاوێن دەکاتەوە، تا لای خەڵکی وەکو لەشفرۆش و بەدڕەوشت نەناسرێن، کە کردارەکە هەر هەمان کاری لەشفرۆشیی و داوێنپیسییە.

بەراوردی ژنی مسیار و لەشفرۆش چییە؟!

لەشفرۆش:

ئافرەتێکی لەشفرۆش لە رێگای پیاوێکی (دەویت)ەوە ژنێک بۆ پیاوێک دەبات، بۆ ئەمە لەبەرامبەردا دەویت و ژنەلەشفرۆشەکە لەسەر بڕێک پارە رێکدەکەون، کە پیاوە داوێنپیسەکە بۆ چەند کاتژمێر، یان زیاتر پێیان دەدات.

مسیار:

ئەمیش وەکو لەشفرۆشی وایە، بەڵام بە ناوی ئاینەوە پەردەپۆش دەکرێت، لە زەواجی مسیاردا کارەکە هەروەک ئەوەی سەرەوەیە، کابرای دەویت کە مەلایەکە بەناوی ئیسلامەوە، گرێبەستێک دەخاتە نێوانیانەوە، کە بۆ ماوەیەی چەند هەفتە و مانگ لە یەکتریان حەڵال دەکات. واتە ئەو مەلا دەویتە، چەند ئایەتێک بەسەریاندا دەخوێنێت، ژنەکە بۆ پیاوەکە خۆشە دەکات، کابرا دەستی ژنە دەگرێت و دەیباتە ماڵێک، یان شوقەیەک، بۆ چەند رۆژ و هەفتە و مانگێک کاری سێکسی لەگەڵدا دەکات، تا لێی تێر دەبێت، ژنەکەش لەشی خۆی دەخاتە بەر دەستی ئەو کابرا پارەدار و داوێنپیسە. دوای تەواوبوونی ماوەکە ئیتر پیاوەکە بە پێی ئەو گرێبەستە ئیتر حەڵاڵی نابێت، هەر یەکەیان دەچنەوە ماڵ و حاڵی پێشووتری خۆیان.
زۆربەی ئەو پیاوانەی پارەدارن، ژن و ماڵ و منداڵیشیان هەیە، حەزیان لە زەواجی مسیارە، کە بە دزییەوە بۆ ماوەیەک لە ژن و ماڵ و منداڵی خۆیان دوور دەکەونەوە و بەناوی سەفەر و بیانووی ترەوە دەچن لەو شوێنە رادەبوێرن.
سەلەفییە کوردەکان، کە هەموویان دەوری دەویت و دەیووس دەبینن، بە ناوی ئاین و قورعان و شەریعەتەوە، ئەم رەوشتە ناشرین و بەدڕەوشتییە دەکەن و بڵاودەکەنەوە، هەم خۆیان بەدڕەوشتییەکە دەکەن، هەم پارەشیان بەو شیوەیە دەستدەکەوێت.
زۆربەی مەلاکانی ئەمڕۆی کوردستان، کەسانی بێ شەرەف و بێنامووسن، خۆیان لە ئاین هەڵسواوە و لە مزگەوتەکاندا باوک و دایکە ساویلکەکان هەڵدەخەڵەتێنن، تا رێگا بە کچ و ژنەکانیان بدەن، وەکو بژێوی ژیان کەمێک پارەیان بە ناوی مسیارەوە دەست بکەوێت و بە ناوی مسیارەوە ژن و کچان دەکەنە لەشفرۆشی ئیسلامی، سەلەفییەکان ئیستا خەریکن مسیار دەکەنە خوویەک و کەلتورێکی نوێی کوردەواریی.

مارە بەجاش:

پیاوێک  کە لە دەمی دەرچووە ژنەکەی سێ بە سێ تەڵاق داوە، دوایی پەشیمان دەبێتەوە، دەچێتە لای مەلایەکی دەیوس و ئەویش بۆ رێگاچارە پیاوێکی نێرەکەری بۆ دەدۆزێتەوە، لێی مارە دەکات و تەنیا بۆ شەوێک لەگەڵیدا رادەبوێرێت، کابرا نێرەکەرەکە پارەشی پێوەردەگرێت، چونکە مێردی ژەنەکە دەبێت ئەو پارەیە، بە مەلا دەیوسەکە و ئەوەی لەگەڵ ژنەکەیدا بۆ ئەو شەوە رادەبوێرێت بدات، لە مسیاردا بە پێچەوانەی مارەبەجاش، پیاوەکە پارە دەدات بۆ ئەوەی رابوێرێت، ژنەکە و مەلا دەویتەکەش پارە وەردەگرن.
لە زەواجی مسیاردا کاتەکە درێژترە بۆ چەند رۆژ و هەفتە و مانگ.
دوو مەلای دەویت و دەیوس لەگەڵ چەند هاوڵاتییەکی ساویلکەدا
ئیستا بەهۆی پارتەکانی باشوور و دەسەڵاتی خائینی کوردیی و مەلای دەویتی پێشنوێژ و پیاوە ئاینەکانەوە، بەدڕەوشتیی باڵی بەسەر کۆمەڵگای کوردییدا کێشاوە. کۆمەڵگای کوردی لەهۆش خۆی چووە، خەڵکەکەی ئاگایان لە خۆیان نەماوە، نازانن چیان دۆڕاندووە و چی ماوە لە دەستی بدەن، کاتێک موراڵی کۆمەڵگا دەگاتە ئاستێکی زۆر نزم، هەموو شتە جوانەکانی لەبەر چاو ون دەبێت، زەواجی مسیاری لێدەکەوێتەوە و رەوشتی جوان بایەخی نامێنێت.
ئەمڕۆ تاکی کوردبەهۆی بەرپرس و سەرکردە و پیاوە ئاینییەکانەوە شەرەفی پارێزراو نییە، کەم کەس دەتوانێت ئاگای لە شەرەف و ناموسی خۆی بێت و نەهێڵیت دەستی بێشەرەفی بیگاتێ، چونکە زۆر کەس بەهەڵە لە رێگای ئیسلامەوە مانای شەرەفی تێگەیەندراوە، شەرەف لای ئیسلام و نوێژکەرەکان تەنیا ئەو پارچە نیقابەیە، کە ژن و کچ بەسەریاندا دەدەن و قژ و پەرچەمیان دادەپۆشن، بەڵام بەناوی مسیارەوە لە خوارەوە هەموو شتێکی دیکە بکەن ئاساییە، چونکە مەلا دەویتەکان بە داپۆشینی دەموچاو، بانگەشەی داکەندنی شەرەفی ژن و کچانمان دەکەن.