• Su
  • Mo
  • Tu
  • We
  • Th
  • Fr
  • Sa
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • 1
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
  • 31
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

ڕیکلام

دارا سلێمان: زانست دەڵێت: دەشێ گەردوون خۆبەخۆ لە هیچەوە پەیدا ببێت!

لۆڕنس كڕاوس: «ئەگەر پرسیار لە تایبەتمەندییەکانی گەردوونێک بکەین کە لە هیچەوە هاتبێ، ئەوا بەپێی یاساکانی فیزیا، بەتەواوی هاوتای گەردوونەکەی ئێمەیە» بەشی یەکەم: گەردوون و پێکهاتەی بۆشایی و لەرینەوەی کوانتەمی ئێمە چۆن هاتووینەتە بوون؟ یان ئەم گەردوونە بەو هەموو هەسارە و گەلەستێرانەی چۆن پەیدا بووە؟ یاخۆ...

دارا سلێمان: بنەمای ئینترۆپی چییە؟

بۆچی هەموو شتێک لەم گەردوونەدا بەرەو پشێوی و شێوان و مردن دەچێت؟ پێناسەی بنەمای ئینترۆپی کەسمان لەخۆمان پرسیووە، بۆچی گەردوون و گشت کارلێکە فیزیکییەکان هەمیشە بە یەک ئاراستەن و هەردەم هەنگاوەکان لە ڕابردووەوە بەرەو دواڕۆژن؟ بۆ سەرلەبەری شتگەلەکان وێران دەبن و ئەوەی تێک دەچێ چاک نابێتەوە و ناگەڕێتەوە...

دارا سلێمان: فیزیای کوانتەم و دەرەنجامە ناوازە و سەرسڕکەرەکانی (بەشی پێنجەم)

بەشی پێنجەم: دوا شێوەی گەردیلە و چییەتی بۆشایی گەردیلە بچووکترین یەکەی ماددەیە گشت کە پێکهاتە کیمیاییەکانی توخمەکەی لەخۆ دەگرێت، لە ناوکەیدا پرۆتۆنە بارگە ئەرێییەکان و نیۆترۆنە هاوبارگەکان، لە دەرەوەشدا ئەلیکترۆنە بارگە نەرێییەکان هەن. هەموو گەردیلەکان ئەو سێ تەنۆلکانەیان تێدایە، جگە لە گەردیلەی هایدرۆجن...

دارا سلێمان: فیزیای کوانتەم و دەرەنجامە ناوازە و سەرسڕکەرەکانی (بەشی چوارەم)

بەشی چوارەم: کاریگەری زینۆی کوانتەمی و ئەندێشەی جووڵە و وەستانی کاتکاریگەری زینۆی کوانتەمی (Quantum Zeno effect)، دیاردەیەکی سەیر و ناوازەیە لە فیزیای کوانتەمدا، بەوەی ئەگەر بتوانین بەخێرایی و چەندان جار بەدوای یەک، گەردیلە پێوانە بکەین بۆ زانینی دۆخە سەرەتاییەکەی، ئەوا گەردیلەکە هەمیشە لەو دۆخەدا دەمێنێتەوە....

دارا سلێمان: فیزیای کوانتەم و دەرەنجامە ناوازە و سەرسڕکەرەکانی (بەشی سێیەم)

بەشی سێیەم: پێکبەندی کوانتەمی و کێشە مەزنەکەی ئەینشتاین پێکبەندی کوانتەمی (Quantum entanglement)، دیاردەیەکی دیکەی گەلەک سەیر و نامۆی فیزیای کوانتەمە، لە پێکبەندی دوو تەنۆلکەوە دێتە کایەوە، بەوەی هەر کاتێک یەکێکیان دووچاری ڕووداوێک ببێتەوە، ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر ئەوەی دی دەبێ، بەبێ ڕەچاوکردنی کات...

دارا سلێمان: فیزیای کوانتەم و دەرەنجامە ناوازە و سەرسڕکەرەکانی (بەشی دووەم)

زانای بەناوبانگ ڕیچارد فاینمان، خاوەن نۆبڵی فیزیا دەربارەی ئەزموونی دزری دووانەیی دەڵێت: ئەستەمە بتوانین بە شێوازێکی کلاسیکی ڕاڤەی بکەین، چونکە لە ناخیدا قووڵترین مەتەڵی فیزیای کوانتەم دەشارێتەوە.بەشی دووەم: ئەزموونی دزری دووانەیی و ڕەفتارە سەیروسەمەرەکانی ئەلیکترۆنئەزموونی درزی دووانەیی یەکێکە لە ئەزموونە...

دارا سلێمان: فیزیای کوانتەم و دەرەنجامە ناوازە و سەرسڕکەرەکانی (بەشی یەکەم)

ڕابەری فیزیای کوانتەم نیلز بۆر:"ئەگەر فیزیای کوانتەمت خوێندەوە و تووشی سەرسڕمان نەبووی، کەواتە لێی تێنەگەیشتوویت"-------------------------فیزیای کوانتەم کۆمەڵە بیردۆزێکی گرینگ و هەرە سەرەکی زانستی فیزیایە، هاوکات بە ناوازەترین بیردۆز دادەنرێ لە مێژووی هەموو زانستەکان کە هۆش و هزری مرۆڤ پێی گەیشتووە....

دارا سلێمان: بیردۆزی پەرەسەندن و ئاستی پشتەوانی زانا و دامەزراوە زانستییەکانی جیهان

«بیردۆزی پەرەسەندن ئەمڕۆکە بووەتە ڕاستییەک و لای هەمووان دانی پێدا نراوە، تەنیا هەندێ لە ئاینداران نەبێ کە ئەوانیش لەبەر باوەڕدارییانە نەک لۆژیک و بەڵگە» جیمس واتسن خاوەن نۆبڵی دۆزەرەوەی  DNA م(1)-----------------------------بیردۆزی پەرەسەندن (Evolution)، گرینگییەکی مە‌زنی هە‌یە‌ لە‌ تە‌واوی ژیانی...

دارا سلێمان: زانستە ساختەکان کامانەن و چۆن دەناسرێنەوە؟

جۆرج برناردشۆ: وریابە زانستی ساختە گەلەک مەترسیدارترە لە نەزانین!  ئەمڕۆکە بەهۆی بوونی ئەنتەرنێت و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، کەناڵە ئاسمانی و دەزگەکانی ڕاگەیاندن، شۆڕشێکی مەزن بەرپا بووە لە جیهانی بڵاوکردنەوەی هەواڵ و زانیارییە جۆراوجۆرەکان. دەروازەی ئەم جیهانەش کراوەیە بەسەر هەمووان، هەر کەسێک بیەوێت...

دارا سلێمان: ئایا دڵ سەرچاوەی بیر و هۆشە، یان مێشک؟

ئادەم سمیس: «زانست تاکە چارەسەرە کە بتوانێت خوڕافە و شتگەلە پڕوپووچەکان لەناو ببات» ----------------------------- لە زۆربەی شارستانییەتەکانی مێژوودا ئەو بۆچوونە هەبووە کە دڵ شوێن و سەرچاوەی هەست و هۆش و گشت بیرکردنەوەیەکە. ئەو جۆرە بیروڕایە بۆ وشەی دڵ، هەتا ئەمڕۆکەش لە گەلەک زمانەکانی جیهان وەک دەربڕینێک...

دارا سلێمان: هاوکێشەکەی ئەینشتاین و بۆمبی ناوکەیی

«من نازانم لە جەنگی سێیەمی جیهانیدا چی جۆرە چەکێک بەکار دەهێندرێت، بەڵام  گومانم لەوەدا نییە کە جەنگی چوارەمی جیهانی بە بەرد و دار دەکرێت»  ئەینشتاین--------------------------بەشی دووەم: هاوکێشەی پێوەندی ماددە و وزە و دەرەنجامەکانیگۆڕینی ماددە بۆ وزە لە یەکێک لەو پەڕاوە زانستییانەی ئەینشتاین...

دارا سلێمان: ئەینشتاین و بەناوبانگترین هاوکێشە لە مێژوودا

«ئێمە ئێستە بووینە بە خاون کۆمەڵێک ئامرازی وەک، تەلسکۆپ و تیشکی لەیزەر و هی دیکە کە وایان لێ کردووین، بتوانین ژمارەیەکی زۆر لە پێشبینییەکانی بەر لە دەیان ساڵی بسەلمێنین، بلیمەتییەکەی تا ئەو ئاستەیە کە زاناکان ئەمرۆکەش بە پاشماوەی بیروڕاکانی ئەو نۆبڵ بەدەست دەهێنن.» میچیۆ کاکو*---------------------------------بەشی...

دارا سلێمان: زانستی ڕاستەقینە و زانستی ساختە کامانەن و چۆن لە یەکدی جیا دەکرێنەوە؟

نيل ديگراس تايسۆن: "شتە باشەکەی زانست لەوەدایە کە ڕاستە، بەبێ گوێدان بەوەی باوەڕت پێی هەیە یان نا" ---------------------- ئەمڕۆکە زانست و تەکنەلۆژیا بە گوڕوتینێکی یەکجار زۆر بەرەوپێشەوە دەچێت، بەمەش ڕووبەری سەرچاوەی زانیارییەکان بەبەردەوامی پتر دەبن، بڵاوبوونەوەی ئەو زانیارییانە بە چاک و خراپ، ڕاست...

دارا سلێمان: چیرۆکی لافاوی نوح لە ڕوانگەیەکی زانستییەوە

تۆماس هاکسلی: کارەساتە مەزنەکەی زانست لەوەیە کە دەتوانێ گریمانەیەکی جوان بەهەڵە بخاتەوە بە ڕاستییەکی ناشیرین. -----------------------بەشی دووەم: ئایە بوارە زانستییەکان پاڵپشتی ڕوودانی ئەم لافاوە دەکەن؟ ڕێبازی ئەزموونگەری وەک لە چەندان بابەتدا ئاماژەمان پێ کردووە، لە زانست و تۆژینەوەکانیدا باشترین ڕێبازە،...

دارا سلێمان: لافاوی نوح لە نێوان زانست و ئایندا

 کریستۆفەر هیچینز: ئەوەی بەبێ بەڵگە باوەڕی پێ دەکرێت، دەشکرێ بەبێ بەڵگە بەلاوە بنرێت.بەشی یەکەم: چیرۆکی لافاوی نوح لە هەندێ شارستانیەت و ئایندا چیرۆکی لافاوە مەزنەکە نەک تەنیا لە سێ ئاینە بەناو ئاسمانییەکاندا (ئیبراهیمییەکان) هەیە، بگرە یەکێکە لە ناسراوترین و بەربڵاوترین بابەت کە لە زۆربەی...