ئەلبێرت کامۆ دەڵێت:(کاتیک خۆت بڕیارت دابێ کۆیلە بیت، ئیتر من چۆن شەڕی ئازادیت بۆ بکەم؟)

دارا سلێمان

دارا سلێمان: زانستی ڕاستەقینە و زانستی ساختە کامانەن و چۆن لە یەکدی جیا دەکرێنەوە؟

نيل ديگراس تايسۆن: "شتە باشەکەی زانست لەوەدایە کە ڕاستە، بەبێ گوێدان بەوەی باوەڕت پێی هەیە یان نا" ---------------------- ئەمڕۆکە زانست و تەکنەلۆژیا بە گوڕوتینێکی یەکجار زۆر بەرەوپێشەوە دەچێت، بەمەش ڕووبەری سەرچاوەی زانیارییەکان بەبەردەوامی پتر دەبن، بڵاوبوونەوەی ئەو زانیارییانە بە چاک و خراپ، ڕاست و هەڵە، لەڕێی ئامراز و دەزگەکانی ڕاگەیاندن و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لەڕادەبەدەر خێرایە. ئەوەشی کە لەگەڵ ئەم پێشکەوتنانە یەک ناگرێتەوە و ڕاستییەتی و متمانەدارییەتی دەشێوێنێت، ئەو زانیارییە گەندەیەن کە پێیان...

دارا سلێمان: چیرۆکی لافاوی نوح لە ڕوانگەیەکی زانستییەوە

تۆماس هاکسلی: کارەساتە مەزنەکەی زانست لەوەیە کە دەتوانێ گریمانەیەکی جوان بەهەڵە بخاتەوە بە ڕاستییەکی ناشیرین. -----------------------بەشی دووەم: ئایە بوارە زانستییەکان پاڵپشتی ڕوودانی ئەم لافاوە دەکەن؟ ڕێبازی ئەزموونگەری وەک لە چەندان بابەتدا ئاماژەمان پێ کردووە، لە زانست و تۆژینەوەکانیدا باشترین ڕێبازە،...

دارا سلێمان: لافاوی نوح لە نێوان زانست و ئایندا

 کریستۆفەر هیچینز: ئەوەی بەبێ بەڵگە باوەڕی پێ دەکرێت، دەشکرێ بەبێ بەڵگە بەلاوە بنرێت.بەشی یەکەم: چیرۆکی لافاوی نوح لە هەندێ شارستانیەت و ئایندا چیرۆکی لافاوە مەزنەکە نەک تەنیا لە سێ ئاینە بەناو ئاسمانییەکاندا (ئیبراهیمییەکان) هەیە، بگرە یەکێکە لە ناسراوترین و بەربڵاوترین بابەت کە لە زۆربەی...

دارا سلێمان: بنەمای ئەنترۆپی چییە؟ ئایا گەردوون لەپێناو مرۆڤدا دروست بووە؟ (بەشی دووەم)

(ڕیچارد فاینمان دەڵێت: کاتێک سەرنج دەدەیتە گەردوون و لە یاسا و ڕێساکانی دەگەیت، بیرۆکەی ئەوەی کە هەموو شتەکان بە شێوەی شانۆیەک ڕێکخراون، تا خوا سەیری زۆرانبازی مرۆڤ بکات لە نێوان چاکە و خراپەدا، دەبێتە گریمانەیەکی گەلەک بێمانا و ڕاڤەی هیچ شتێکیش ناکات.)(ڕاستە سەرهەڵدانی مرۆڤ نەخشەی بۆ کێشراوە؟) وەک...

دارا سلێمان: بنەمای ئەنترۆپی چییە؟ ئایا گەردوون لەپێناو مرۆڤدا دروست بووە؟

(بەشی یەکەم: گونجانی گەردوون بەرەو ئاراستەی پەیدابوونی ژیان)  بنەمای ئەنترۆپی، یان بنەمای مرۆیی (Anthropic principle)، ئەو بۆچوونەیە کە پێی وایە، گەردوون بە هەموو یاسا و ڕێساکانی بە جۆرێکی تایبەتی هاتۆتە کایەوە، بەشێوەیەکیش بەڕێوە چووە تا ڕێخۆشکەر و گونجاو بێت بۆ پەیدابوونی ژیانێکی ژیر. بەگوێرەی...

دارا سلێمان: چەند هەڵەیەکی بواری ئەستێرەناسی لە قورئاندا

کارل سێیگن: تێگەیشتن لە گەردوون بەو شێوەیەی کە هەیە گەلێک چاکترە لە باوەڕهێنان بە خوڕافە و ئەفسانەکان، گەرچی ئارامی و ئاسودەیشمان پێ ببەخشن. --------------------- لە بەشی یەکەمدا ئاماژەمان بەوە کرد، ئێمە ئەگەر بوار بەخۆمان بدەین و کەمێک موسڵمانبوونمان لەبیر بکەین، بەبێ بەپیرۆززانین و بیروڕایەکی...

دارا سلێمان: چەند هەڵەیەکی زانستی لە قورئاندا

باوەڕداران و لایەنگرانی گشت ئاینەکان پێیان وایە، تەنیا خوای ئەوان خوای ڕاستەقینەیە و دروستکەر و داهێنەری سەرلەبەری گەردوون و بوونەوەرەکانە، ئاینەکەیان تاکە ئاینە کە هەموو ڕاستییەکان لەخۆ دەگرێت، کتێبی پیرۆزی خۆیانیش بە تاکە کتێبی ڕاست و ڕەوان و دوور لە هیچ هەڵەیەک دەبینن. بەڵام ئاینەکانی دی یان دەستکردن،...

دارا سلێمان: سەرچاوەی ڕەوشت لە نێوان ئاین و زانستدا (بەشی دووەم)

ڕەوشت کۆمەڵە چەمک و بنەمایەکە دەبێتە ڕێپێشاندەرمان بۆ دیارکردنی چییەتی ئەو ڕەفتار و هەڵسوکەوتانەی کە سوود، یان زیان دەگەیێنن بە بوونەوەرە زیندووەکان*سەرچاوەی ڕەوشت لە ڕوانگەیەکی زانستییەوە:  لە زانستدا نێزیکیترین تێگەیشتن بۆ ڕەوشت ئەوەیە لە ڕێسایەکی ناسراوی زێڕینییەوە وەرگیراوە کە دەڵێت: لوتکەی...

دارا سلێمان: سەرچاوەی ڕەوشت لە نێوان ئاین و زانستدا (بەشی یەکەم)

ئەمین مەعلوف: ئەوانەی خاوەن ئاینن پێیان وایە ئیدی پێویستیان بەوە نییە خاوەنی ڕەوشت بن.سەرچاوەی ڕەوشت لە ڕوانگەیەکی ئاینییەوەزاراوەی ڕەوشت گەلێک واتای جۆراوجۆر و بەرفرەوانی هەیە، بۆیە نەکارین لە چەمکێکی دیارکراودا چڕی بکەینەوە. هەرچەندە بنەما و ڕێسایە ڕەوشتەکییەکان لە سەردەمێک بۆ یەکێکی دیکە و لە کۆمەڵگەیەک...

دارا سلێمان: ئەفسانەی بوونی گیان لە نێوان زانست و ئایندا

گیان، یان ڕۆح (Soul): زاراوەیەکە تێزێکی ئاینی و فەلسەفی و فەرهەنگی لەخۆ دەگرێت، چییەتی پێکهاتەکەی لە ئاین و فەلسەفەیەک بۆ یەکێکی دیکە جیاوازە. لەلای زۆربەی ئاینەکاندا، بەو شتە ناماددەییە دەگوترێت کە لە مرۆڤ و (زیندەوەران)دا هەیە و بووەتە هۆکاری ئەوەی ئەو بوونەوەرانە بە زیندوو پێناسە بکرێن. بە بۆچوونی...

دارا سلێمان: پە‌یدابوون و پە‌رە‌سە‌ندنی مرۆڤ

پەیدابوونی مرۆڤ کێشەیەکی هەرە بنەڕەتی تیۆری پەرەسەندنە، چونکە هەتا ئەمڕۆکە ژمارەیەکی زۆر هەن، سەرلەبەری چەمکەکانی ئەم تیۆرەیان پێ ڕاستە، پێشیان وایە لە هەموو بوارێکدا دەبینرێ و لەسەر گشت جۆرەکانی زیندەوەراندا پێڕەو دەکرێت، تەنیا لە مرۆڤدا نەبێت. بەڵام لە ڕاستیدا ئەمانە نازانن ئەو بۆچوونەیان دژی بنەما...

دارا سلێمان: ئاینداران و چەند بەهەڵەبردنێکی لۆژیکیی

شوپنهاوەر: پێویستە لەسەر ئەو کەسەی دەچێتە دیبەیت و وتووێژ، بزانێت فڕوفێڵەکانی بەهەڵەبردن چین؟ چونکە گومانی تێدا نییە، ڕووبەڕوویان دەبێتەوە و مامەڵەیان لەگەڵدا دەکات.----------------------- بەهەڵەبردنی لۆژیکیی (مغالطات منطقية - Logical fallacies): لە بنەڕەتدا هەڵەیەکە لە بەڵگەهێنانەوە، بەوەی هەوڵ بدەیت...

دارا سلێمان: گرەوەکەی پاسکاڵ و ئەگەری بوونی خوا

گەلێک جار لە گفتوگۆکاندا ئەو ئایندارانەی شارەزاییان کەمە لە بیروڕای بێئاینان و بێخواکان، وەک ئامۆژگاریی و ئاگادارکردنەوە لە دەرەنجامە مەترسیدارەکانی بێباوەڕیی دەڵێن، ئەگەر بەڵگەش نەبێت لەسەر هەبوونی خوا، ئەوا گرەوکردن لەسەر بوونی، هەمیشە هەڵبژاردەیەکی ڕاست و سووددارە. چونکە گەر خوا هەبێت دەچینە بەهەشت...

دارا سلێمان: زانست و پرسی بوونی خوا (بەشی سێیەم)

ئێپیکۆر (٣٤١ – ٢٧٠ پ.ز): هیچ یەکێکمان ناتوانێ ئاسوودە و بێترس بژیێت، ئەگەر تێگەیشتنێکی زانستیی نەبێ بۆ گەردوون، بەبێ زانست هەمیشە لەژێر کاریگەریی بیروڕا ئەفسانەییەکان دەمێنینەوە. پەیدابوونی گەردوون پێویستی بە بوونی خوا نییە لەبەشەکانی دیکەدا ئاماژەمان بەوە کرد، ماددە شێوەیەکە لە شێوەکانی وزە، هەروەها...

دارا سلێمان: زانست و چیرۆکی ئادەم و حەوا

ئەبرەهام لینکۆڵن: دەتوانیت هەندێک کەس هەموو کات فریو بدەیت، یان هەموو کەس هەندێک کات، بەڵام هەرگیز ناتوانێت هەموو کەس هەموو کات فریو بدەیت!------------------------------------چیرۆکی دروستکردنی یەکەمین مرۆڤ و ناساندنی ئادەم و حەوا وەک بنەچەیەک بۆ سەرلەبەری مرۆڤایەتیی، یەکێکە لە بەربڵاوترین ئەو چیرۆکانەی...